Jak założyć film do aparatu analogowego: poradnik dla początkujących

Poradnik wideo · pierwsze kroki z kliszą

Masz już aparat i pierwszą rolkę filmu. Zostało ją założyć. Wiele osób boi się tego kroku najbardziej, bo łatwo coś zepsuć. Ale wystarczy raz zrobić to spokojnie, z instrukcją pod ręką, a następnym razem zajmie Ci to minutę.

W tym wpisie pokazujemy, jak założyć film do aparatu analogowego. Zaczniemy od najpopularniejszego filmu 135 w lustrzankach, dalmierzach i małpkach. Potem przejdziemy do filmu 120 w aparatach średnioformatowych. Na końcu znajdziesz najczęstsze błędy, ściągawkę i odpowiedzi na najczęstsze pytania.

W filmie zakładamy klisze do dwóch lustrzanek: Minolty X-370 (ładowanie standardowe) i Canona FTb QL (szybkie ładowanie QuickLoad).

Jaki masz film?

Zanim cokolwiek otworzysz, sprawdź, jaki film przyjmuje Twój aparat. Napis znajdziesz na pudełku i na samym filmie.

• Film 135 (małoobrazkowy, 35 mm) to metalowa kaseta z wystającym językiem filmu. Mają go prawie wszystkie lustrzanki, dalmierze i małpki. Daje 24 albo 36 zdjęć.
• Film 120 (średni format) to szpula z filmem nawiniętym razem z papierowym podkładem. Używają go aparaty dwuobiektywowe, mieszkowe i średnioformatowe lustrzanki. Zależnie od aparatu daje 8 do 16 zdjęć.

Zanim zaczniesz

• Zakładaj film w cieniu. Nie musisz chować się w szafie, ale nie rób tego w pełnym słońcu. Odwróć się plecami do światła albo zrób to w pomieszczeniu.
• Sprawdź, czy aparat jest pusty. Jeśli licznik klatek nie stoi na „S” albo „0”, a korbka przewijania stawia opór, w środku może być film. Wtedy najpierw go przewiń (opisujemy to niżej).
• Ustaw czułość filmu. Liczbę ISO znajdziesz na pudełku i na filmie. W aparatach manualnych ustawiasz ją na skali ISO/ASA. Od tego zależy, czy światłomierz dobrze zmierzy światło. Więcej przeczytasz we wpisie o pomiarze światła.
• Nie dotykaj palcami środka filmu ani migawki. Film trzymaj za kasetę i za sam koniec języczka. Migawka to cienkie listki za okienkiem naświetlania. Łatwo je uszkodzić.

Film 135: trzy sposoby ładowania

W prawie każdym aparacie na film 135 kaseta trafia do komory po jednej stronie, a film przechodzi nad okienkiem naświetlania do szpuli po drugiej stronie. Aparaty różnią się tym, jak film zaczepia się o szpulę.

Ładowanie standardowe (większość lustrzanek i dalmierzy)

Animacja

Ładowanie standardowe: końcówka w szczelinę szpuli

1. Wyciągasz film z kasety nad okienkiem.
2. Końcówka wchodzi w szczelinę szpuli.
3. Ząbki trafiają w perforację, szpula nawija film.

Tak ładuje się film w Minoltach, Pentaksach, Zenitach, Praktikach i większości manualnych aparatów. W naszym wideo robimy to na Minolcie X-370. Szczegóły mogą się różnić, ale kolejność jest prawie zawsze ta sama.

1. Otwórz tylną klapkę. Zwykle pociąga się do góry pokrętło przewijania po lewej stronie korpusu. W niektórych aparatach jest osobny zatrzask z boku.
2. Włóż kasetę do komory. Wystający trzpień kasety ma być skierowany w dół. Dociśnij pokrętło przewijania z powrotem. Jeśli nie chce wejść, lekko je obróć, aż zaskoczy.
3. Przeciągnij film na drugą stronę. Wyciągnij język filmu nad okienkiem naświetlania. Film ma leżeć płasko, matową stroną (emulsją) w stronę obiektywu.
4. Wsuń końcówkę w szczelinę szpuli i sprawdź, czy ząbki wchodzą w perforację po obu stronach filmu.
5. Przesuń dźwignię naciągu i wyzwól migawkę. Film powinien zacząć nawijać się na szpulę i być napięty po obu stronach okienka.
6. Zamknij klapkę. Dociśnij ją, aż usłyszysz kliknięcie.
7. Zrób dwa albo trzy puste zdjęcia, aż licznik klatek przejdzie z „S” na „1”. Początek filmu zaświetlił się przy zakładaniu, więc go nie używasz.

Animacja

Licznik klatek: z „S” na „1”

1. Naciąg dźwignią: licznik z „S” na kropkę.
2. Puste zdjęcie, czyli wciśnięcie spustu.
3. Drugi naciąg: licznik stoi na „1”.

QuickLoad (Canon QL i podobne)

Animacja

QuickLoad: wystarczy do czerwonego znacznika

1. Wyciągasz film tylko do czerwonego znacznika.
2. Zamykasz klapkę. Płytka QL dociska film do szpuli.
3. Naciąg nawija film sam, bez zaczepiania.

Canon montował w części aparatów system QL, czyli Quick Loading. Znajdziesz go m.in. w Canonie FTb QL, Canonecie QL17 i Canonie FT QL. Po zamknięciu klapki film sam dociska się do szpuli. Podobne rozwiązania mają też niektóre aparaty innych marek.

1. Otwórz klapkę i włóż kasetę, tak jak w ładowaniu standardowym.
2. Przeciągnij film do czerwonego znacznika przy szpuli. Nie dalej. Film ma leżeć płasko na prowadnicach.
3. Zamknij klapkę. Klapka QL sama złapie film.
4. Naciągaj i wyzwalaj migawkę, aż licznik dojdzie do pierwszej klatki. Pokrętło przewijania powinno się przy tym obracać.

Małpki i aparaty z automatycznym przesuwem

Animacja

Małpka: znacznik, klapka, resztę robi silnik

1. Wyciągasz film do kolorowego znacznika.
2. Zamykasz klapkę.
3. Silnik sam przewija film, licznik pokazuje 1.

W większości małpek z lat 90. i w lustrzankach z silnikiem jest najprościej. Aparat sam przewija film i sam odczytuje jego czułość z kodu DX, czyli czarno-srebrnej szachownicy na kasecie.

1. Otwórz klapkę przesuwając zatrzask z boku aparatu.
2. Włóż kasetę i przeciągnij film do kolorowego znacznika (najczęściej pomarańczowego albo czerwonego). Film ma leżeć płasko.
3. Zamknij klapkę. Silnik sam przewinie film, a na wyświetlaczu pojawi się „1”. Jeśli miga „0” albo „E”, film nie złapał. Otwórz klapkę i ułóż go jeszcze raz.

Szukasz prostego aparatu na start? Zajrzyj do naszych małpek.

Jak przewinąć film 135 przed wyjęciem

Gdy dźwignia naciągu nie chce się przesunąć na kolejną klatkę, rolka się skończyła. Nie otwieraj klapki! Film jest nawinięty na szpulę i światło zniszczyłoby całą rolkę. Najpierw trzeba go schować z powrotem do kasety.

1. Naciśnij przycisk zwalniający przesuw. Zwykle jest na spodzie aparatu. W Minolcie X-370 i w Canonie FTb też jest na spodzie.
2. Rozłóż korbkę na pokrętle przewijania i kręć nią w kierunku strzałki.
3. Kręć, dopóki nie przestaniesz czuć oporu. Gdy opór nagle zelżeje, koniec filmu zszedł ze szpuli. Zrób jeszcze kilka obrotów, żeby wszedł do kasety.
4. Otwórz klapkę i wyjmij kasetę. Film jest bezpieczny. Możesz go zanieść do laboratorium.

Małpki przewijają film same, gdy skończy się rolka. Wystarczy poczekać, aż silnik ucichnie. Wiele z nich ma też mały przycisk do przewinięcia filmu przed końcem rolki.

Film 120: jak założyć film do aparatu średnioformatowego

Film 120 nie ma kasety. Film jest nawinięty na szpulę razem z papierowym podkładem, który chroni go przed światłem. Dlatego zakłada się go trochę inaczej, a na koniec niczego nie przewijasz do tyłu.

1. Przełóż pustą szpulę z poprzedniej rolki na stronę nawijającą. Zwykle jest to strona z pokrętłem albo korbką naciągu.
2. Włóż nową rolkę po drugiej stronie. Zerwij papierową banderolę, ale trzymaj rolkę ciasno, żeby się nie rozwinęła.
3. Przeciągnij papierowy podkład na pustą szpulę i wsuń jego końcówkę w szczelinę.
4. Nawiń kawałek, aż strzałki na papierze zrównają się ze znacznikami startu w aparacie (jeśli je ma). Papier ma być napięty i prosty.
5. Zamknij klapkę i przewijaj dalej. W aparatach z czerwonym okienkiem kręć powoli, aż w okienku pojawi się cyfra „1”. Aparaty z automatycznym licznikiem same zatrzymają się na pierwszej klatce.

Animacja

Czerwone okienko w aparacie na film 120

1. Kręcisz powoli pokrętłem naciągu.
2. W okienku przesuwają się kropki z papieru.
3. Zatrzymaj się, gdy pojawi się „1”.

Tak ładuje się film na przykład w Lubitelu 166B i w innych lustrzankach dwuobiektywowych.

Jak wyjąć film 120

Po ostatnim zdjęciu przewijaj dalej, aż cały papierowy podkład nawinie się na szpulę. Poczujesz, że naciąg nagle robi się lżejszy. Otwórz klapkę, wyjmij rolkę i od razu zaklej ją paskiem z kleju na końcu podkładu. Trzymaj rolkę ciasno, bo luźno nawinięty film może zaświetlić się na brzegach. Pustą szpulę przełóż na stronę nawijającą. Przyda się przy następnej rolce.

Ściągawka

Najczęstsze błędy przy zakładaniu filmu

• Film nie złapał szpuli. Robisz zdjęcia, licznik rośnie, a film stoi w miejscu. Po wywołaniu rolka jest pusta. Patrz na pokrętło przewijania przy każdym naciągu.
• Otwarcie klapki przed przewinięciem. To najczęstszy sposób na stratę całej rolki. Jeśli nie wiesz, czy w aparacie jest film, najpierw spróbuj go przewinąć.
• Szarpanie dźwignią przy końcu rolki. Gdy dźwignia stawia opór, nie ciągnij na siłę. Możesz wyrwać film z kasety.
• Luźno nawinięta rolka 120. Jeśli film rozwinie się na szpuli, światło wejdzie z boku i zaświetli brzegi zdjęć.
• Zakładanie w pełnym słońcu. Światło może wejść do kasety przez filcową szczelinę i zaświetlić pierwsze klatki.

Co dalej?

Masz założony film? To teraz czas na zdjęcia. Jeśli Twój aparat nie ma światłomierza albo padła w nim bateria, przyda Ci się zasada Sunny 16. Kupujesz aparat z drugiej ręki? Zobacz, jak sprawdzić używany aparat analogowy.

Film na pierwszą rolkę znajdziesz w dziale Filmy. Aparat do nauki wybierzesz spośród naszych lustrzanek jednoobiektywowych, na przykład Minolty X-370 z wideo. Krótkie poradniki dla poszczególnych aparatów wrzucamy na Instagram i Facebook. Masz aparat, którego nie umiesz załadować? Napisz do nas albo zadzwoń pod +48 694 504 789. Podaj model, a podpowiemy.

Najczęstsze pytania

Czy mogę zakładać film na zewnątrz?

Tak, ale w cieniu albo chociaż plecami do słońca. Kaseta chroni film 135 przed światłem, a zaświetlisz najwyżej sam początek, którego i tak nie używasz. Rolkę 120 zakładaj tym bardziej w cieniu, bo chroni ją tylko papier.

Skąd mam wiedzieć, że film się przesuwa?

W aparatach na film 135 przy każdym naciągu obraca się pokrętło przewijania. Jeśli stoi w miejscu, film nie jest zaczepiony o szpulę. W małpkach sprawdź, czy licznik na wyświetlaczu rośnie.

Ile zdjęć zmieszczę na rolce?

Na filmie 135 tyle, ile jest napisane na pudełku: zwykle 24 albo 36, czasem jedno lub dwa więcej. Na filmie 120 zależy to od formatu klatki w aparacie: 16 zdjęć w formacie 6×4,5, 12 w 6×6, 10 w 6×7 i 8 w 6×9.

Co zrobić, jeśli przez pomyłkę otworzę klapkę z filmem w środku?

Od razu ją zamknij. Klatki leżące na wierzchu będą najpewniej zaświetlone, ale film schowany w kasecie albo głębiej na szpuli może przetrwać. Dokończ rolkę albo ją przewiń i zanieś do laboratorium. Część zdjęć może się uratować.

Czy mogę wyjąć film 135 w połowie rolki?

Tak. Przewiń go do kasety jak zwykle, ale przestań kręcić od razu, gdy opór zelżeje. Język filmu zostanie wtedy na zewnątrz. Zapisz na kasecie, ile klatek zrobiłeś. Po ponownym założeniu zrób tyle pustych zdjęć z zakrytym obiektywem, plus jedno zapasowe.